حکمت با طعم درد
آرمانخواهی انسان، مستلزم صبر بر رنجهاست
نوشته شده در تاریخ جمعه 13 اسفند 1389 توسط محمدقائم خانی

مس ساحر، کار طلا می­کند! بَلکَم بیش...


 

-        اول کار چنان ذوق­زده بودی که ما فکر کردیم با چه اثری روبه­رو هستیم.

-        این که اصلاً نقطه قوت خاصی ندارد.

-        اصلاً نمی­شود اسمش را رمان گذاشت.

-        سرکارمان گذاشتی؟

-        اصلا چرا این اثر را برای نقد انتخاب کردی؟ ارزشش را داشت؟

لطفاً بیشتر سوال نفرمایید که من عنان دل را از کف می­دهم و آن می­شود که ابتدای متن گفتم. قلم از کلیشه نقد خارج می­گردد و منتقد، ذوق­زده و دست و پا گم کرده، شروع به نوشتن می­کند. اصلاً نقطه بحث­برانگیز، همین­جاست. که چه­طور یک داستان بلند و نه یک رمان، چنین فروشی در اقصی نقاط جهان پیدا می­کند و چنین اثری می­افکند؟ چه ذوقی این کشش را در خواننده ایرانی ایجاد می­کند تا «قلعه حیوانات» را بخواند؟ جواب به شاکله داستان برمی­گردد. ارول آن­قدر ماهرانه و دقیق، طرح اولیه را ریخته است که با وجود نوشتن داستانی متوسط، چنان مخاطبی را پیدا کرده و چنان اثری بخشیده است. ذوق و هوشمندی او در طرح­ریزی در سطحی است که داستان متوسط نوشته شده او را به شدت پرفروش و اثرگذار ساخته است. او انسان صاحب مزرعه را به مثابه طبقه حاکم بروژوا در جامعه واقعی انسان­ها گرفته است و حیوانات مزرعه را نماینده توده مردم در جامعه انسانی. همین تقسیم­بندی بزرگ­ترین حرف را در خود دراد که بارها هم در داستان به آن اشاراتی شده است؛ «توده مردم فاقد شعورند و اداره جامعه فقط از عهده عقل پیشرو طبقات بروژوا امکان­پذیر است.» البته این تشبیه برای توهین نیست. او حیوانات مزرعه را همچون توده مردم، پاک و صمیمی و فداکار و دارای دیگر صفات عالی در نظر گرفته است. منتها ایشان را فاقد شعور و درک و ناتوان در اداره جامعه می­داند. از میان آنها فقط خوک­ها که انقلاب کرده­اند کمی دارای قدرت مدیریت نشان داده شده­اند. البته نه به دلیل داشتن فهم و درک، بلکه به دلیل توانایی ایشان در ارتباط برقرار کردن با محصولات شاعر و عالمانه انسان­ها. در نهایت هم چنین نشان می­دهد که «زمانی اوضاع مزرعه به سامان می­رسد که رهبران انقلاب حیوانات، در همه­چیز شبیه انسان­ها (طبقه اشراف باشعور) شوند.» جای­جای کتاب پر است از حمله­های بی­رحمانه، موثر و بعضاً ناجوان­مردانه ارول، به نظام سوسیالیستی و تخریب چهره آن در نظر خواننده. حیف که فرصت نیست تا بتوان درباره تک­تک این گزاره­ها صحبت کرد و هنرنمایی نویسنده را در این داستان متوسط (!) تشریح کرد.

در نهایت به یک نکته جالب ت.جه اشاره می­کنیم تا اثر عمیق ادبیات و هنر در جامعه مشخص شود. رمان در رابطه با تقابل دو نوع نظام مادی است که اصلاً در ایران وجود داشته­اند. یکی از نظامات مورد اشاره به کلی از صحنه جهان حذف شده است. مذهب در جامعه داستان هیچ نسبتی با جامعه ما ندارد. نوع نوشته در سطح عالی قرار ندارد و محصولی متوسط می­باشد. رقبای قدرتمندی در عرصه ادبیات و هنر دربرابر آن وجود دارد. و... و... با این همه هنوز هم «قلعه حیوانات» در ایران به فروش می­رسد و بارها و بارها در سال خوانده می­شود و حتی توسط خوانندگان مورد استناد قرار می­گیرد و... دیگر چه راهی برای پی بردن به اثر ادبیات و هنر در جامعه نیاز است؟ «قلعه حیوانات» و «1984» هنوز زنده است و ادامه حیات می­دهد، چرا؟

حال فهمیدید که چرا نوشتن درباره «قلعه حیوانات» سخت است؟ چرا چون بچه­هایی می­مانستم که پدرشان را بعد سال­ها مسافرت می­بینند و در کلیشه­های تنگ نمی­مانند؟ آیا پذیرفتید که «قلعه حیوانات» اثری است که ویژگی­های خاصی دارد بس دهان­بند و صداخفه­کن برای محافل روشنفکری ادبیات و هنر؟ «قلعه حیوانات» جان نداد برای بحث پیرامون «هنر برای هنر» و «هنر ابزار سیاست» و «ادبیات و مخاطب عام» و «ماهیت هنر» و «تناسب محتوا و قالب در ادبیات» و...؟





طبقه بندی: نشریه دانشجویی «الف ها»،  ادبیات داستانی، 
برچسب ها: رمان،
درباره وبلاگ

ما که هستیم؟ به ایمان پر از شک دلخوش
طفل طبعیم و به بازی و عروسک دلخـــوش

پایمان بر لب گـــور است و حریصیــم هنـــوز
با همان هلهله شادیم که کودک دلخـــوش

ماهی تنـــگ، در اندیـــشه دریــــا، دلتنـــگ
ما نهنـــگیم و به یک برکه کوچک دلخـــوش

جـــز دورویــی و ریــــا، ســکه نیندوخته ایم
کودکـــانیم و به سنگینـی قلــک دلخــــوش

بـــاد حیثیــت ایـن مــزرعه را با خود بــــــرد
ما کماکان به همان چند مترسک دلخـوش


موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ

دانلود فیلم

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات