حکمت با طعم درد
آرمانخواهی انسان، مستلزم صبر بر رنجهاست
نوشته شده در تاریخ شنبه 20 فروردین 1390 توسط محمدقائم خانی
اصل اجتهاد در اسلام (2)

تقلید جاهل از عالم و رجوع عامی به فقیه بر دو قسم است: ممنوع و مشروع. تقلید ممدوح و مشروع «سر سپردن» و چشم بستن‏ نیست، چشم باز كردن و مراقب بودن است و اگر نه، مسؤلیت و شركت در جرم است. هر كدام از فقهاء كه بتواند خود را ضبط و نگهداری كند، دعوتها و صورتهای‏ شیطان او را از جا نكند، دین خود را حفظ كند، دین خودش را نفروشد ( شاید مقصود این باشد كه دین را در میان مردم و جامعه حفظ كند)، مخالف هواهای‏ نفسانی و مطیع امر الهی باشد، عوام از همچو كسی می‏توانند تقلید كنند. یک مسأله­ی دیگر هم ما در فقه داریم كه از مسلمات فقه ما است، و آن اینكه تقلید میت ابتداء جایز نیست. به این ترتیب علوم اسلامی محفوظ می­ماند، روز بروز پیش می­رود و تكامل پیدا می­كند و حوزه علمیه بقا می­یابد. همچنین فقهاء زنده و زنده فكری لازم است تا به مسائل جدید مسلمین که هر روز با آن­هادر زندگی خودشان‏ روبرو می‏شوند و نمی‏دانند تكلیفشان چیست، پاسخ بدهند.

اگر كسی فتواهای فقهاء را با یكدیگر مقایسه كند و ضمنا به احوال شخصیه‏ و طرز تفكر آنها در مسائل زندگی توجه كند، می‏بیند كه چگونه سوابق ذهنی یك‏ فقیه و اطلاعات خارجی او از دنیای خارج در فتواهایش تأثیر داشته است. در اینجا پیشنهاد مرحوم آیة الله حاج شیخ عبدالكریم یزدی اعلی الله‏ عرض می‏كنیم. لزومی ندارد كه مردم در همه مسائل از یك نفر تقلید كنند. بهتر اینست كه قسمتهای تخصصی در فقه قرار دهند، یعنی هر دسته‏ای‏ بعد از آنكه یك دوره فقه عمومی را دیدند و اطلاع پیدا كردند، تخصص خود را در یك قسمت معین قرار دهند و مردم هم در همان قسمت تخصصی از آنها تقلید كنند، مثلا بعضی رشته تخصصی خود را عبادات قرار دهند و بعضی‏ معاملات و بعضی سیاسات و بعضی احكام (احكام به اصطلاح فقه). در دنیا در عین اینكه رشته‏های تخصصی در همه علمها پیدا شده و موجب پیشرفتها و ترقیات محیر العقول شده، یك امر دیگر نیز عملی گشته كه آن هم به نوبه خود یك عامل مهم برای‏ ترقی و پیشرفت بوده و هست، و آن موضوع همكاری و همفكری بین دانشمندان‏ طراز اول و صاحبنظران هر رشته است. از تك روی كاری ساخته نیست، علماء و دانشمندان هر رشته باید دائما مشغول تبادل نظر با یكدیگر باشند و محصول فكر و اندیشه خود را در اختیار سایر اهل نظر قرار می‏دهند. اگر شورای علمی در فقاهت پیدا شود و اصل تبادل نظر به طور كامل جامه‏ عمل بپوشد، گذشته از ترقی و تكاملی كه در فقه پیدا می‏شود بسیاری از اختلاف‏ فتواها از بین می‏رود.


برگرفته از کتاب ده گفتار شهید مطهری

 





طبقه بندی: استاد مطهری،  اعتقادات اسلامی، 
برچسب ها: اجتهاد،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 18 فروردین 1390 توسط محمدقائم خانی

اصل اجتهاد در اسلام (1)

اجتهاد به طور سر بسته به معنای صاحبنظر شدن در امر دین است. اجتهاد ممنوع به معنای تقنین و تشریع قانون‏ است، یعنی مجتهد حكمی را كه در كتاب و سنت نیست، با فكر و رأی خودش وضع كند. این را در اصطلاح «اجتهاد رأی» می‏گویند. قیاس و رأی می­تواند دو جایگاه داشته باشد. یكی آن كه قیاس و اجتهاد رأی را به عنوان یك منبع از منابع تشریع اسلامی بشماریم و در عرض‏كتاب و سنت قرار می‏دهیم. دیگر آن‏ كه قیاس و اجتهاد رأی را به عنوان وسیله استنباط احكام واقعی مورد استفاده قرار بدهیم، همانطوری كه از سایر وسائل و طرق مثل خبر واحد استفاده‏ می‏كنیم. در فقه شیعه، قیاس و رأی به هیچیك از دو عنوان بالا معتبر نیست. اولی به این جهت که ما حكم تشریع نشده به وسیله كتاب و سنت (ولو به طور كلی) نداریم. دومی هم به جهت آنكه قیاس و رأی‏ از نوع گمان­ها و تخمین­هائی است كه در احكام شرعی زیاد به خطا می‏رود. به هر حال اجتهاد تدریجا معنای صحیح و منطقی پیدا كرد، یعنی به كار بردن تدبر و تعقل در فهم ادله شرعیه كه البته احتیاج دارد به یك رشته‏ علوم كه مقدمه شایستگی و استعداد تعقل و تدبر صحیح و عالمانه می‏باشند. کسی که می­خواهد می‏خواهد به قرآن و حدیث مراجعه كند، باید تفسیر قرآن و معانی آیات و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه آنرا بداند، حدیث معتبر را از حدیث غیر معتبر تمیز دهد، به علاوه روی قواعد عقلائی صحیح ، تعارضها را در احادیث‏ تا حدی كه ممكن است حل كند. پس اجتهاد مشروع عبارت است از به كار بردن كوشش و جهد بر مبنای تخصص فنی‏.

كتب اخباریگری بیش از چهار قرن از عمرش نمی‏گذرد. مؤسس این مكتب‏ مردی است به نام ملا امین استرآبادی كه شخصا مرد باهوشی بوده و اتباع‏ زیادی از علماء شیعه پیدا كرد. مكتب اخباریگری ضد مكتب اجتهاد و تقلید است. آن اهلیت و صلاحیت و تخصص فنی كه مجتهدین قائلند او منكر است ، تقلید غیر معصوم را حرام می‏داند . به حكم این مكتب چون حجت و سند، منحصر به احادیث است‏ و حق اجتهاد و اعمال نظر هم نیست، مردم موظفند مستقیما به متون مراجعه‏ كنند و به آنها عمل نمایند و هیچ عالمی را به عنوان مجتهد و مرجع تقلید واسطه قرار ندهند.


برگرفته از کتاب ده گفتار شهید مطهری




طبقه بندی: استاد مطهری،  اعتقادات اسلامی، 
برچسب ها: اجتهاد،
درباره وبلاگ

ما که هستیم؟ به ایمان پر از شک دلخوش
طفل طبعیم و به بازی و عروسک دلخـــوش

پایمان بر لب گـــور است و حریصیــم هنـــوز
با همان هلهله شادیم که کودک دلخـــوش

ماهی تنـــگ، در اندیـــشه دریــــا، دلتنـــگ
ما نهنـــگیم و به یک برکه کوچک دلخـــوش

جـــز دورویــی و ریــــا، ســکه نیندوخته ایم
کودکـــانیم و به سنگینـی قلــک دلخــــوش

بـــاد حیثیــت ایـن مــزرعه را با خود بــــــرد
ما کماکان به همان چند مترسک دلخـوش


موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ

دانلود فیلم

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic